COVID-19 salgını; Nasıl Yapmalı?

Prof. Dr. Erhan Eser

COVID-19 Salgın Yönetiminde Türkiye için öneriler; NASIL YAPMALI?

Sağlık bakanlığının değerli yöneticileri ve kamuoyu ile aşağıdaki görüşlerimi paylaşma gereği duydum:

Türkiye’de giderek artan ve neredeyse kontrolde çıkmaya başlayan Covid-19 salgını ile ilgili olarak, karar vericilere önerilerimi KISACA ve BASİTÇE aşağıdaki beş başlıkla sırlamak gereğini duydum.

1. Evde Covid pozitif olgularının izolasyon ve izlemine son verilmelidir. Özellikle alt sosyal sınıflar ve işçi sınıfında yoğunlaşan Covid+ olguların kendi konutlarında izole edilmelerinin konut koşulları ve sosyal koşular yüzünden mümkün olmaması ve bunun da toplumsal riski artırması nedeniyle evde izolasyona İVEDİLİKLE son verilmelidir. Evde izolasyon yerine akla gelen alternatiflerden hastanede, öğrenci yurtlarında veya otellerde izolasyon seçenekleri hem hasta güvenliği, hem sağlık insangücü yetersizliği hem de sağlık kurumu dışındaki izlemlerinin hasta güvenliğini risk altına sokacak olması nedeniyle önümüzdeki dönemde uygun seçenekler değildir. Bunun yanında öğrenci yurtlarının kullanımı da yaz döneminde olduğu kadar rahat olamayacağı açıktır. Son bahar aylarında vaka artışlarının kontrol edilmez duruma gelme olasılığını dikkate alarak “belirti vermeyen/semptomsuz COVİD pozitif olguların” daha önce salgını ağır düzeyde yaşayan bir çok Avrupa ve Asya ülkesinde uygulandığı gibi, “yataklı açık koğuşlarda” izlenmesi uygun olacaktır. Bu konuda şimdiden alt yapı hazırlıklarına başlanmalıdır. Bunun için uygun klimatizasyonun sağlandığı, altyapısı desteklenmiş, Fuar alanları, kapalı spor salonları vb. alanlarının hazırlanması uygun olacaktır. Bu yapılar, hem hastaların güvenle toplumdan uygun sürelerle izole edilmesine hem de henüz “semptom vermemiş olan” hastaların güvenle izlemlerine olanak tanıyacaktır.

2. Üretim yapan fabrikalarla ilgili önlemlere yoğunlaşılması gerekir. Fabrikalarla ilgili özel bir COVID-19 sağlık uygulama genelgesi hazırlanmalı ve üretim yapan işyerleri bu algoritmalara göre izlenmeli ve denetlenmeli, gerekirse üretime belli sürelerle ara verilmelidir.  

3. Okulların açılması konusu toplum için, gerek toplumsal ilerleme, gerek çocuk ve gençlerimizin psikososyal gelişimi, gerekse salgının gelişimi açısından çok önemli bir konudur. Bu konuda verilecek kararlar Türkiye’nin geneli için “üniform /tek düze” kararlarlar biçiminde olmamalıdır. En riskli okullar, yarı kentsel bölgelerin (kenar mahallelerin)  kalabalık öğrenci barındıran okullarıdır. Bunlar uygulamada ayırt edilmeli, bu okullarda özel destekleyici önlemler alınmalıdır. Kişi başına 8 m3 hava ya da 4m2 alan ayrılması ve sınıfların günde 4 kez en az yarım saat havalandırılması basit ve etkili bir önlemdir. Karmaşık önerilere gerek yoktur. Önlem ne kadar karmaşıklaşırsa “safsata” niteliğindeki önlemlere de o kadar gün doğar ve sonunda alınacak önlemler hiç bir işe yaramaz.

4. Bakanlığımızın olgu izlem algoritmalarında, hastanelerimizde, Covid+ olgularla teması olan ve “yüksek riskli” olarak tanımlanmış olan sağlık ve hizmet personeline teması izleyen günlerde izleyen iki PCR testi yapılmaktadır. Ancak ne tezattır ki bu uygulama toplumda yüksek riskli temaslı olgular için yapılmamaktadır. Bu uygulamanın, toplumdaki olgular için de yaygınlaştırılması şüphesiz ki erken olgu saptamada çok büyük katkı sağlayacaktır. Yani ,toplumdaki temaslı ve yüksek riskli olgulara PCR testi yapılmalıdır.

5. Son olarak söylemek isterim ki, bu salgının kontrolü ancak ve ancak “yönetim önlemleri” ile mümkün olabilir, klinik önlemlerle değil… Klinisyen hekimler, ancak “olsa olsa “ yaklaşımı ile öneriler getirebilirler. Çözüm, bu sorunu, başta Halk Sağlığı uzmanları ve Epidemiyologlar olmak üzere  “sağlık yönetimi profesyonellerinin” yönetmesinden geçer. Diğer taraflardan gelen öneriler saygıdeğerdir ama çoğunlukla yeterli bilimsel olgunluğa sahip değildir.

Sonbahar gelirken bu önerilerimin dikkate alınmasını diliyorum. Durumu ve alınmayan önlemlerin sonuçlarını da yakından izliyor olacağım.

Saygılarımla

Prof. Dr. Erhan Eser

Manisa CBÜ Tıp Fakültesi Halk Sağlığı AD Başkanı

Manisa İli İl Pandemi Kurulu üyesi

2 Cevap “COVID-19 salgını; Nasıl Yapmalı?”

  1. Umarım önerileriniz, yorumlarınız karar vericiler tarafından dikkate alınır, tartışılır ve değerlendirilir. Çağcıl toplum olmanın yolu çoğunluğu ilgilendiren konuları bilimin yol göstericiliğinde enine boyuna tartışmaktan, irdelemekten ve tüm bu süreci yazarak kalıcı hale dönüştürmekten geçiyor, birikiminize ve kaleminize sağlık.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir